In eerdere blogs schreef ik over managers, exiles, legacy burdens en andere basiselementen binnen Internal Family Systems (IFS). Die termen helpen om structuur te brengen in het werken met delen en om inzicht te krijgen in hoe ons innerlijke systeem zichzelf organiseert. Maar in de praktijk stellen delen zich niet voor in deze termen. Sommige delen ervaren het soms zelfs als vervelend als je ze categoriseert. In deze blog wil ik stilstaan bij hoe delen zich eigenlijk laten zien in een sessie — en waarom het kennen van hun rollen helpend kan zijn, zonder dat je ze altijd hoeft te benoemen.
Delen zijn innerlijke persoonlijkheden
Binnen de IFS-benadering worden delen gezien als subpersoonlijkheden met een eigen perspectief, gevoelens, herinneringen, overtuigingen en intenties. Ze zijn geen losse gevoelens of gedachten, maar autonome innerlijke entiteiten binnen een systeem.
Elk deel heeft in de kern een waardevolle essentie, maar kan in de loop van het leven een bepaalde rol op zich nemen om ons te helpen omgaan met moeilijke situaties. Dit worden dan ook wel belaste delen genoemd.
Delen presenteren zich op hun eigen manier
In een sessie gebeurt het zelden dat een deel zich netjes aandient met een label: “Hallo, ik ben een manager” of “Ik draag een legacy burden”. Deze belaste delen presenteren zich via gevoelens, gedachten, overtuigingen, lichamelijke sensaties of gedragingen. Soms voel je angst, irritatie of controle, zonder dat daar direct een duidelijke rol of naam bij hoort.
De kracht van IFS zit niet in het etiketteren van delen, maar in het leren kennen van hun functie en intentie. Het helpt wél om als begeleider of cliënt te weten dat er verschillende rollen mogelijk zijn — niet om te diagnosticeren, maar om nieuwsgierig te blijven naar de dynamiek die zich aandient.
Hoe willen delen genoemd worden?
Omdat delen een eigen persoonlijkheid én een rol hebben, gebeurt het regelmatig dat een deel zelf aangeeft hoe het genoemd wil worden. Soms is dat een naam die direct verwijst naar de rol die het vervult, zoals:
“Ik ben de controleur.”
“Ik zorg dat je alles perfect doet.”
“Ik hou iedereen op afstand.”
Maar het kan ook een meer persoonlijke of symbolische naam zijn:
“Noem me maar Max.”
“Ik ben het meisje in het donker.”
Of: “Ik wil geen naam, ik wil alleen dat je naar me luistert.”
Dat delen soms een taakgerichte naam kiezen, komt doordat hun functie binnen het systeem hun identiteit tijdelijk bepaalt. Toch is het belangrijk om ruimte te laten voor hoe het deel zichzelf wil benoemen — of juist niet.
Die keuze vertelt veel over de mate van vertrouwen, over de dynamiek van het systeem en over hoe veilig het deel zich voelt om zichzelf te tonen.
Waarom is het helpend om de rollen te kennen?
De indeling in managers, exiles en firefighters is een model, een manier om grip te krijgen op de innerlijke wereld. Het geeft houvast bij het begrijpen waarom bepaalde reacties er zijn en wat hun bedoeling is.
Door te weten dat delen verschillende functies kunnen vervullen:
- Houd je ruimte voor nieuwsgierigheid; je hoeft niet direct te begrijpen wat een deel is of wil.
- Voorkom je dat je gaat forceren en een deel in een hokje stopt.
- Kun je over tijd patronen herkennen in hoe bepaalde gevoelens en reacties samenhangen.
Delen tonen zich op hun eigen manier
De kennis van rollen is vooral helpend als achtergrond. In een sessie hoef je daar niets mee te doen. Delen laten zich vanzelf zien op de manier die bij hen past — soms als beeld, soms als herinnering, soms als gevoel in je lijf.
De echte beweging ontstaat niet door het benoemen van het deel, maar door de relatie die je ermee aangaat. En hoe veiliger die relatie wordt, hoe meer het deel zelf zal laten zien van de rol die het vervult — als dat op dat moment relevant is.
Ruimte om je delen echt te ontmoeten
Wat delen ons vertellen, hangt niet af van hoe goed we hun rollen kennen, maar van de ruimte en aandacht die we ze geven. Door nieuwsgierig te blijven en ruimte te laten voor hoe ze zich willen tonen, ontstaat er vaak precies dát wat nodig is. Soms in woorden, soms in beelden, soms in stilte.
Ben je benieuwd hoe jouw innerlijke delen zich aan je willen laten zien? In mijn praktijk begeleid ik mensen om in veilige, aandachtige sessies contact te maken met hun innerlijke systeem. Je bent van harte welkom.
